حسين مير حيدر
311
معارف گياهى ( فارسى )
صمغ اين است كه اطراف ريشه را از خاك خالى كرده و چند برگ گردو روى زمين پهن مىكنند و شكافهايى چند در ريشهء گياه ايجاد مىكنند ، شيرابهاى كه از شكافها خارج مىشود روى برگها جمع مىشود آنها را در قطعه صدفى جمع كرده ، در آفتاب مىخشكانند ، به همين دليل آن را سقمونياى صدفى گويند . صمغ سقمونيا در بازار به چندين شكل و نام عرضه مىشده است : 1 . سقمونياى حلب كه از سوريه مىآوردند و بهترين انواع اين صمغ است . قطعاتى است غير منظم به رنگ خاكسترى سياه كه از گرد سفيدى پوشيده شده ، شكننده است و مقطع آن سياه درخشنده و داراى منافذ كوچكى است . چون قدرى از آن را در دهان گذارند مزهء كرهء پخته مىدهد و بوى ضعيفى دارد . گرد آن سفيد خاكسترى است . 2 . سقمونياى ازمير كه در تركيه گرفته مىشود . قطعات كوچكى است متخلخل خاكسترى قرمز رنگ ، اگر شكسته شود مقطع آن خاكى و كدر و با آب دهان لعابى ايجاد مىكند به رنگ زرد سبز رنگ ، بويش نامطبوعتر از سقمونياى حلب است . اين نوع هم صدفى است و هم مسطح . 3 . سقمونياى خرمايى رنگ ازمير كه آن هم به شكل صدف است . قطعاتى است متخلخل و شكننده و مقطع آنها شفاف و شيشهاى و صاف و قطعات نازك آن زرد و شفاف و با آب دهان لعاب سفيدى ايجاد مىكند كه چون خشك شود كدر مىشود . اين نوع سقمونيا داراى بوى تندى است و با شعله چراغ مىسوزد و مشتعل مىشود . 4 . سقمونياى خرمايى رنگ طرابوزان كه قطعات بزرگى است خاكسترى قرمز رنگ و چسبنده كه به زحمت مىتوان آن را شكست . مقطع آنها ناصاف و قطعات نازك آنها شفاف و با آب دهان لعاب چركى ايجاد مىكند و با شعله مىسوزد . تركيبات شيميايى از ريشهء گياه در حدود 8 درصد رزين گرفته مىشود . رزين سقمونيا داراى مادهء عاملى به نام اسكامونين « 1 » است . رزين سقمونيا در الكل 95 درجه و اتر حل مىشود و معمولا رزين خام سقمونيا كه در بازار به شكلهاى مختلف عرضه مىشود از تقطير محلول الكلى ريشهء گياه است كه با روشهاى متفاوتى مىگيرند و معمولا در مواردى
--> ( 1 ) . Scammonine